Du har kjøpt vatn. Du har fylt skapet med hermetikk. Du har batteriradioen klar.
I 2026, Totalforsvarsåret, skal heile Noreg trene på beredskap.
Her får du ei døme på korleis du lagar ein enkel, realistisk familieberedskapsplan.
1. Kven gjer kva når noko skjer?
Når straumen går medan du er på jobb, eller evakuering blir varsla medan ein er i Førde og ein annan er heime – kven gjer kva? Kven hentar barna frå skulen? Kven tek ansvaret heime?
Avklar rollene på førehand. Det tek 10 minutt og sparar avgjerande tid.
Lag ei enkel oversikt:
| Situasjon | Ansvarleg | Første handling |
|---|---|---|
| Straumbrot (dagtid) | Den som er heime | Sett fram stearinlys og lommelykter. Dersom de har ei avtale med nabo som beredskapsven, sjekk med dei om alt er i orden. |
| Evakuering (dagtid) | Den som er nærmast barna | Hente barn frå skule/barnehage, Gå direkte til avtala møtepunkt hhv møtepunkt oppgjeve av kommunen si krise- og beredskapsleiing. |
| Brann | Den som er i bygget | Alle ut omgåande, ring 110, ta med go-bag, alle møter ved postkassa, flaggstanga o.l., tel hovud. Den som er borte: Ring heim, møt ved avtalt stad. |
| Ekstremvêr | Den som er heime | Sjekke at alle som er heime er inne, fylle vassdunkar, ta inn utemøblar/sikre lauses gjenstandar, tenne omn. Den som er ute/borte: Bli der du er trygg til situasjonen er avklart. |
Dette er eit døme. Din familie har andre behov, andre roller, andre utfordringar. Skriv det ned. Legg det synleg.
Viktig prinsipp: Om du er på jobb når noko skjer – ikkje køyr heim i blinde. Ring først om mogeleg. Avklar situasjonen. Følg planen.
2. Avtal møtepunkt – for når mobilen ikkje fungerer
Mobildekning kan svikte. Vegar kan vere stengde. Internett kan vere nede i dagar.
Ha tre nivå:
Nivå 1: Rett utanfor bustaden
Døme: Ved postkassa vår, ved flaggstanga, ved bilen
Bruk dette ved brann eller om nokon må ut raskt.
Nivå 2: I nærområdet
Døme: Ved Coop-butikken, ved grendahuset, ved kyrkja eller heime hjå den som har størst areal til å romme fleire.
Bruk dette når familien er spreidd i bygda – ein på jobb, ein heime, eitt barn på skulen.
Nivå 3: Utanfor kommunen
Døme: På handletur i anna kommune; sjekk råd i der du er og følg dei. Ikkje reis avgarde heim utan å ha sjekka forholda. Oppsøk overnattingsmogelegheiter i regi av den kommunen du er i, hotell, privatpersonar eller liknande.
Bruk dette om kommunikasjon fell heilt ut, eller om de blir skilt av stengt veg eller ferga er innstilt.
Dette gjeld spesielt i eit kystsamfunn som Askvoll, der vi er avhengige av ferje og avgrensa ferdselsårer. Om ferga vert innstilt, om vegen til Gjelsvik og/eller Dale blir stengt, om Værlandet og Bulandet vert isolert – då må de vite kvar de møtest eller kvar de skal møte opp for å vere i sikkerheit.
Skriv det ned. Øv det med barna.
3. Papirkopi av det viktigaste
Digital tryggleik er bra. Heilt til nettet forsvinn.
Ha ei vassikker mappe med:
✅ Telefonnummer til familie (på papir)
✅ Forsikringsinfo og polisenummer
✅ Kopi av pass, førarkort, legitimasjon
✅ Oversikt over medisinar (namn, dose, kvar du får dei)
✅ Enkelt papirkart over Askvoll og nabokommune
✅ Viktige kontaktar (lege, tannlege, veterinær, elektriker)
Dette vert sjeldan prioritert. Men det er ofte avgjerande. Når nettet er nede, når telefonen er tom, når du må bevise kven du er – då reddar papiret deg. Ikkje minst er det viktig å informasjon om helse og medisin du treng dagleg.
Tips: Laminer dei viktigaste dokumenta. Legg dei i ein plastpose. Ha ein kopi heime og ein kopi i bilen.
4. Tenk gjennom tre realistiske scenario
I staden for å planleggje for alt – planlegg for det som faktisk kan skje der du bur.
Scenario 1: Langvarig straumbrot (det mest sannsynlege)
Vindkast, tunge snølaster, trær over linja. Det skjer.
Tenk gjennom:
Korleis held du varmen? Vedovn, gassomn, varme klede, soveposar, teppe?
Korleis lagar du mat? Gassbluss, utegrill, vedovn med platetopp?
Korleis får du informasjon? DAB-radio er einaste sikre kjelde når internett og mobilnett er nede. NRK P1 sender beredskapsinformasjon.
Korleis ladar du telefon? Powerbank, billader, solcelleladar?
Kva om det varer ei veke? Har du nok ved? Nok mat? Nok gass?
Om straumen går medan ein er på jobb: Avtal at den som er heime handterer heimen. Den som er på jobb blir der til det er trygt å reise heim med mindre den har ansvaret for å hente barn i skulen og/eller barnehagen. Då gjeld kortaste strekning til trygg stad.
Scenario 2: Ekstremvêr og isolasjon
Askvoll er ein langstrakt kystkommune frå Bulandet i vest til Gjelsvik i aust. Vi er sårbare for storm, høg sjø og vegstengingar.
Tenk gjennom:
Kva om ferga vert innstilt medan du er på jobb på andre sida? Kan du vere der i fleire dagar? Har familien heime plan for å klare seg?
Kva om vegen blir stengt medan barna er på skulen? Veit dei kvar dei skal gå? Har skulen ein plan?
Kva om straumen går samtidig som ekstremvêret? Korleis får du varme og lys?
Har du nok drivstoff? Bilen, gasbluss, aggregat?
Kven i nabolaget bør du sjekke? Eldre, aleinebuande, familiar med små barn?
Scenario 3: Brann eller rask evakuering
Dette er det verste. Du har minutt, ikkje timar.
Tenk gjennom:
Har du ein ferdig pakka go-bag? (Sjå punkt 5)
Veit alle kvar den står?
Veit alle kvar de møtest?
Har du ein plan for kjæledyr?
Veit barna kva dei skal gjere? (Ut, møt ved postkassa, tel hovud)
Om evakuering skjer medan nokon er på jobb: Gå direkte til avtalt møtepunkt (nivå 2 eller 3). Ikkje køyr heim om vegen er stengt eller situasjonen er farleg.
5. Go-bag: Pakka og klar til evakuering
Ein go-bag er ein sekk eller bag som alltid står klar ved døra, pakka med det aller viktigaste du treng om du må evakuere raskt. Når det brenner, når du får beskjed om å evakuere, då grip du go-bagen og går.
Minimum innhald (per person):
✅ Medisinar (minst 3 dagar, gjerne ei veke)
✅ Klede til 2–3 dagar (undertøy, sokkar, genser)
✅ Toalettsaker (tannbørste, såpe, bind/bleier)
✅ Lader og powerbank (fulladde)
✅ Viktige dokument (kopi av pass, forsikring, kontaktliste)
✅ Litt kontantar (2000–3000 kr i småpengar)
✅ Vatn (1 liter per person) og litt mat (energibarar, nøtter)
✅ Lommelykt og ekstra batteri
✅ Pledd eller varmt teppe
✅ Om barn: leike, trøystebjørn, noko kjent
For kjæledyr:
Eigen bag med fôr, vatn, medisin, snor, papir til dokumentasjon.
Viktig: Kontroller go-bagen ein gong i kvartalet. Sjekk at medisinar ikkje er utgått. Sjekk at kleda passar. Sjekk at powerbank er lada.
6. Involver barna i planen
Barn som veit kva dei skal gjere, blir mindre redde. Gjer det til ein leik, ikkje eit skremmeshow.
Øv med barna:
✅ Finn møtepunktet: Gå dit saman. Lat dei finne vegen åleine. Forklar at om dei er på skulen og noko skjer – blir dei der til ein vaksen hentar dei.
✅ Finn nødlyktene: Kor står dei? Lat dei tenne dei.
✅ Familievarselet: Vel eit signal de bruker. Tre gonger på veggen, ein bestemt fløyte, eit bestemt rop. Lat barna velje.
✅ Naudnummer: Barn frå 5–6 år kan lære å ringe 110, 112, 113. Øv.
✅ Kontaktperson: Kven ringer vi om vi ikkje finn kvarandre? Ei bestemor, ein onkel, ein nabo. Skriv nummeret stort på papir.
Viktig å forklare: Om mamma/pappa er på jobb når noko skjer – bli der du er trygg (skulen, barnehagen, hos venen) til ein vaksen kjem. Ikkje gå heim åleine.
Barn frå 5–6 år kan lære grunnleggjande beredskap som ein leik. Tenåringane kan ta ansvar for eigne go-bagar.
7. Særlege behov i familien
Standard sjekklister tek ikkje høgde for alt. Tilpass planen dersom nokon i familien har:
Kjøleskapsmedisin: Insulin, biologiske medisin. Kva er planen om straumen går? Kjølebag, termopose, is? Kor lenge held det? Kvar får du nytt?
Elektrisk medisinsk utstyr: Oksygenapparat, CPAP, dialyse. Kva er nødplanen? Batteri, aggregat, alternativ plass?
Rørslevanskar: Rullestol, rullator. Korleis evakuerer du? Kven hjelper? Er det tilgang?
Allergiar: Mat, medisin, utstyr. Har du Epipen? Står det i go-bagen? Veit alle kvar det er?
Små barn: Bleieskift, flaskemat, smokk, trøystebjørn. Pakk ekstra. Barn treng tryggleik.
Graviditet eller ammande: Ekstra omsyn til varme, kvile, mat, vatn.
Skriv det ned. Snakk med lege eller helsepersonell om nødplan.
8. Øv ein gong i året – det er det ingen gjer
Dette er det nesten ingen gjer. Men det er forskjellen.
Test ein gong i året:
✅ Fungerer batteriradioen? Har den batteri?
✅ Fungerer nødlysa? Veit barna kor dei er?
✅ Finn barna møtepunktet? Gå dit saman, utan hjelp.
✅ Er go-bagen pakka? Sjekk innhald.
✅ Er medisinar oppdaterte? Sjekk utløpsdato.
✅ Fungerer gassbluss? Test det.
✅ Kjenner alle til rollene sine? Gå gjennom planen.
Vel ein fast dato: Til dømes ved nyttår, ved påske, ved skulestart. Gjer det til ein familietradisjon.
Ein enkel 15-minutts gjennomgang gir meir tryggleik enn eit fullt skap med hermetikk.
Beredskapskoordinator, HR-sjef og tech-entreprenør.