God mat –
både til kvardag
og krise

Beredskapskokeboka er ikkje ei bok om frykt. Ho er ei bok om å laga ekte, smakfull mat av reine råvarer – uansett kva situasjonen krev.

Det finst mange lister over kva du bør ha i eit beredskapslager. Det finst langt færre svar på det som kjem etter: kva lagar du eigentleg av det? Kva smakar godt når komfyren ikkje fungerer, butikkhyllene er tome, og du sit med det du har lagt til sides?

Det er dette spørsmålet Margrete Joleik Degvold-Jonstad tek på alvor i Beredskapskokeboka. Ho er bevist på at langtidshaldbar mat ikkje treng å vera keisam matpakkemat. Boka inneheld 60 oppskrifter – alle baserte på reine råvarer utan ultraprosesserte matvarer – og viser korleis eit godt spiskammer kan bli grunnlaget for skikkeleg, smaksrik matlaging.

Meir enn ei sjekkliste

Dei fleste av oss veit at vi bør ha mat for ei veke. DSB anbefaler sju dagars eigenberedskap per person, og i kjølvatnet av dei seinaste åra, med ekstremvêr, straumbrot og eit meir uføreseieleg trusselbilde, tek stadig fleire dette rådet på alvor.

Men det er éin ting å kjøpa boksar med hermetikk og pakkar med tørrmat. Det er noko heilt anna å vita kva du faktisk gjer med dei. Beredskapskokeboka fyller dette gapet. Ho er ei «førstehjelps-kokebok», skriv forfattaren sjølv – ei bok som finst i heimen før krisa kjem, ikkje noko du skal google deg fram til på mobilen når straumen allereie er borte og nettverket er nede.

Kva boka inneheld

• 60 oppskrifter baserte på reine, langtidshaldbare råvarer
• Ingen ultraprosesserte matvarer i oppskriftene
• Omtrentleg pris og energiinnhald per oppskrift
• Samla prisoverikt over alle varene brukte i boka
• Handlelistemalar for beredskapslager baserte på menyane
• Tilpassa norske forhold og vanleg husstand

Særleg relevant her vest

I Askvoll veit vi godt kva det vil seia å vera avhengig av sambandsvegar og forsyningsliner som kan rykkja ut. Ferjene stoppar. Vegane kan bli stengde. Straumen kan vera borte i dagar. Vi er ikkje råka hardare enn andre, men vi er kanskje meir medvitne om det, fordi vi lever med det som ein reell del av kvardagen.

Det gjer Beredskapskokeboka ekstra relevant her. Ei bok som viser korleis du lagar god, næringsrik mat av det du har på lager, utan kjøleskap, utan internett, er akkurat det slags konkret kunnskap som høyrer heime i eit vestlandshusstell.

Beredskap er ikkje berre kriseboksar og stearinlys. Det er også å vita kva du lagar til middag dag tre, og at det kjem til å smake godt.

Reine råvarer og reell prismedvit

Ei av dei mest praktiske grepa i boka er at alle oppskriftene kjem med omtrentleg pris og kaloriinnhald, og at det dessutan ligg ved ei samla vareliste som viser kva dei 60 oppskriftene faktisk kostar å ha på lager. For dei som tek eigenberedskap seriøst, er dette uvurderleg: du slepp å rekna ut sjølv, og du kan planleggja innkjøp ut frå eit faktisk budsjett.

Forfattaren har òg teke eit medvite val om å halda seg unna ultraprosesserte matvarer. Det betyr at eit beredskapslager etter denne boka ikkje berre er funksjonelt, det er faktisk sunn kvardagsmat som du kan bruka til vanleg òg, og rullera jamleg slik at ingenting går ut på dato.

For deg som handlar sjeldan

Boka er ikkje berre for dei som aktivt byggjer beredskapslager. Forfattaren nemner eksplisitt at ho passar like godt for deg som berre vil handla sjeldnare og difor kjøper langtidshaldbar mat, og for den prismedvitne husstanden som vil vita nøyaktig kva maten kostar per porsjon.

Det er ein klok posisjon. Beredskap treng ikkje vera noko ein driv med i frykt. Det kan like gjerne vera ein god vane, det å ha noko ekte og godt i skåpa, slik at ein kveld med tomt kjøleskap ikkje betyr takeaway, men ein smaksrik, enkel middag av det ein allereie har.

Beredskapskokeboka er skriven på nynorsk og utgitt i 2025. Ho er tilgjengeleg som hefta bok mellom anna hjå ARK Bokhandel, og passar like godt som ei meiningsfull gåve som til eigen bruk.

Ei bok som høyrer heime

Vi tilrår å ha ho liggande tilgjengeleg, ikkje pakka ned i ein kriseboks, men framme i kjøkkenhylla der du ser ho kvar dag. Ikkje fordi katastrofen er nær, men fordi kunnskap er mest verdfull når han allereie er ein del av kvardagen din.

God mat. Reine råvarer. Eit lager du faktisk brukar.
Det er eigenberedskap du kan leva med – bokstavleg tala.